Công nghệ thông tin đang giữ vai trò quan trọng trong quá trình chuyển đổi số, phát triển kinh tế số và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam. Phần mềm hiện diện trong ngân hàng, thương mại, y tế, giáo dục, sản xuất, logistics và dịch vụ công.

Sự mở rộng của AI, Cloud Computing, dữ liệu lớn, an ninh mạng và Internet vạn vật tiếp tục tạo ra nhu cầu xây dựng, vận hành và bảo vệ hệ thống số. Vì vậy, thị trường nhân lực ngành Công nghệ thông tin Việt Nam còn nhiều tiềm năng nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng nhân sự.

Cơ hội không còn chỉ dành cho người biết viết mã. Doanh nghiệp cần kỹ sư có thể giải quyết bài toán thực tế, sử dụng tiếng Anh, phối hợp trong dự án và liên tục cập nhật công nghệ.

[Vị trí ảnh thumbnail]

Mô tả ảnh: Sinh viên BTEC FPT đứng trước bản đồ Việt Nam được kết nối bằng biểu tượng AI, Cloud, phần mềm và dữ liệu. Thumbnail có logo BTEC FPT cùng tiêu đề: “Tiềm năng ngành CNTT Việt Nam”.

Toàn cảnh ngành công nghệ số Việt Nam

Ngành công nghệ số Việt Nam đã hình thành một hệ sinh thái gồm doanh nghiệp phần mềm, viễn thông, thương mại điện tử, FinTech, tích hợp hệ thống và dịch vụ chuyển đổi số.

Theo thông tin công bố tại Diễn đàn quốc gia về phát triển doanh nghiệp công nghệ số, năm 2024 Việt Nam có 73.788 doanh nghiệp công nghệ số đang hoạt động và khoảng 1,67 triệu nhân lực trong toàn ngành. Tổng doanh thu công nghiệp công nghệ số được ước tính gần 158 tỷ USD.

Những số liệu này bao gồm phạm vi công nghiệp công nghệ số rộng hơn lĩnh vực phần mềm. Tuy nhiên, chúng cho thấy quy mô hệ sinh thái và vai trò ngày càng lớn của công nghệ đối với nền kinh tế.

Trong sáu tháng đầu năm 2025, cơ quan quản lý tiếp tục ghi nhận tăng trưởng doanh thu của lĩnh vực công nghệ số. Dù thị trường có thể biến động theo kinh tế toàn cầu, nhu cầu số hóa vẫn tạo động lực dài hạn cho ngành.

Học sinh khi tìm hiểu ngành Kỹ thuật phần mềm tại BTEC FPT cần nhìn vào khả năng phát triển kỹ năng thực tế thay vì chỉ dựa trên nhận định chung rằng CNTT đang “hot”.

Những yếu tố thúc đẩy thị trường nhân lực CNTT

Chuyển đổi số trong nhiều ngành kinh tế

Doanh nghiệp không thể chỉ sử dụng quy trình thủ công khi khách hàng chuyển sang môi trường số. Ngân hàng cần ứng dụng trực tuyến, nhà máy cần hệ thống quản lý, còn doanh nghiệp bán lẻ cần nền tảng thương mại điện tử.

Mỗi dự án chuyển đổi số đều cần nhân sự phân tích yêu cầu, phát triển phần mềm, kiểm thử, triển khai và bảo mật. Nhu cầu CNTT vì thế không chỉ đến từ các công ty công nghệ.

AI và dữ liệu trở thành năng lực cạnh tranh

AI đang được tích hợp vào chăm sóc khách hàng, phân tích dữ liệu, tự động hóa và quản trị doanh nghiệp. Để triển khai AI, doanh nghiệp cần đội ngũ phần mềm xây dựng giao diện, API, cơ sở dữ liệu và hạ tầng Cloud.

AI có thể hỗ trợ viết mã nhưng không loại bỏ nhu cầu về kỹ sư. Vai trò của lập trình viên đang chuyển dần sang thiết kế, kiểm chứng và chịu trách nhiệm đối với sản phẩm.

Cloud và an ninh mạng phát triển

Khi hệ thống được đưa lên Cloud, doanh nghiệp cần nhân sự triển khai, giám sát và tối ưu chi phí. Đồng thời, lượng dữ liệu lớn hơn cũng khiến bảo mật trở thành yêu cầu bắt buộc.

Các vị trí Cloud Engineer, DevOps Engineer và Information Security Analyst vì thế được quan tâm bên cạnh Software Developer truyền thống.

Bảng đánh giá các động lực tăng trưởng

Mỗi động lực tạo ra yêu cầu khác nhau. Sinh viên cần chọn hướng chuyên môn thay vì cố học tất cả công nghệ cùng lúc.

Tiềm năng ngành phần mềm Việt Nam

Tiềm năng ngành phần mềm Việt Nam đến từ lực lượng lao động trẻ, khả năng thích nghi và kinh nghiệm cung cấp dịch vụ cho khách hàng quốc tế. Doanh nghiệp Việt đã tham gia nhiều dự án trong lĩnh vực tài chính, sản xuất, ô tô, bán lẻ và chăm sóc sức khỏe.

Theo số liệu được cơ quan quản lý công bố, đến cuối năm 2024 có gần 1.900 doanh nghiệp công nghệ số phát sinh doanh thu từ thị trường nước ngoài. Tổng doanh thu từ thị trường quốc tế được ước tính khoảng 11,5 tỷ USD.

Điều này cho thấy doanh nghiệp công nghệ Việt Nam không chỉ phục vụ nhu cầu trong nước mà còn tham gia chuỗi cung ứng dịch vụ toàn cầu.

Tuy nhiên, tiềm năng sẽ chỉ trở thành giá trị thực khi ngành chuyển từ nhận các công việc đơn giản sang tư vấn, thiết kế kiến trúc, nghiên cứu và phát triển sản phẩm.

Nguồn tham khảo: Thông tin tại Diễn đàn quốc gia phát triển doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam

Xem thêm: Phân tích nhu cầu nhân lực ngành Kỹ thuật phần mềm chất lượng cao

Nhóm kỹ sư phần mềm Việt Nam cùng phát triển sản phẩm cho khách hàng quốc tế

Xu hướng outsourcing phần mềm

Outsourcing là hình thức doanh nghiệp thuê đối tác bên ngoài thực hiện một phần hoặc toàn bộ hoạt động công nghệ. Việt Nam tham gia thị trường này thông qua phát triển ứng dụng, kiểm thử, bảo trì và vận hành hệ thống.

Xu hướng outsourcing phần mềm đang thay đổi theo hướng yêu cầu giá trị cao hơn. Khách hàng không chỉ cần đội ngũ viết mã theo yêu cầu mà còn cần đối tác hiểu nghiệp vụ, tư vấn giải pháp và chịu trách nhiệm về chất lượng.

Những năng lực ngày càng quan trọng gồm:

• Tiếng Anh hoặc ngoại ngữ phục vụ dự án.
• Phân tích yêu cầu.
• Agile và Scrum.
• Bảo mật dữ liệu.
• Cloud và DevOps.
• Kiểm thử tự động.
• Quản lý chất lượng.
• Giao tiếp với khách hàng.

Cạnh tranh bằng chi phí thấp không phải chiến lược bền vững. Doanh nghiệp Việt cần chuyển sang các dịch vụ có hàm lượng tri thức cao, còn kỹ sư phải nâng cấp cả chuyên môn lẫn kỹ năng giao tiếp.

Lợi thế của kỹ sư phần mềm Việt Nam

Kỹ sư phần mềm Việt Nam có lợi thế về khả năng học hỏi, thích nghi công nghệ và tham gia nhiều loại dự án. Lực lượng lao động trẻ cũng tạo điều kiện cho doanh nghiệp mở rộng đội ngũ.

Việt Nam có hệ sinh thái đào tạo CNTT tương đối đa dạng, gồm đại học, cao đẳng, chương trình quốc tế và các khóa kỹ năng. Cộng đồng lập trình ngày càng phát triển, giúp sinh viên dễ tiếp cận tài liệu và hoạt động chuyên môn.

Vị trí địa lý tại châu Á cũng tạo thuận lợi khi hợp tác với Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore và nhiều thị trường khác.

Tuy nhiên, lợi thế chỉ được duy trì nếu nhân sự nâng cao tiếng Anh, hiểu nghiệp vụ và có khả năng làm việc trong dự án quốc tế.

Xem thêm: Cơ hội việc làm Kỹ thuật phần mềm BTEC FPT: Học xong làm gì, ở đâu?

Khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu doanh nghiệp

Một nghịch lý của thị trường là doanh nghiệp cần nhân sự nhưng sinh viên mới tốt nghiệp vẫn có thể khó tìm việc. Nguyên nhân nằm ở khoảng cách giữa kiến thức đã học và khả năng tham gia dự án.

Doanh nghiệp thường tìm kiếm ứng viên có thể:

• Sử dụng tốt một ngôn ngữ lập trình.
• Làm việc với cơ sở dữ liệu và API.
• Sử dụng Git.
• Đọc tài liệu tiếng Anh.
• Kiểm thử sản phẩm.
• Trình bày dự án.
• Phối hợp trong nhóm.
• Chủ động tiếp nhận phản hồi.

Ngân hàng Thế giới nhận định việc tăng cường liên kết giữa cơ sở đào tạo, doanh nghiệp và Nhà nước có thể hỗ trợ phát triển lực lượng lao động sẵn sàng làm việc, đồng thời thúc đẩy chuyển giao công nghệ.

Nguồn tham khảo: Đánh giá kinh tế Việt Nam và yêu cầu đầu tư vào nhân lực công nghệ cao của World Bank

Những vị trí có tiềm năng phát triển

Sinh viên CNTT có thể lựa chọn nhiều hướng:

• Software Developer.
• Web hoặc Mobile Developer.
• QA/QC Engineer.
• Business Analyst.
• Data Engineer.
• AI Engineer.
• Cloud Engineer.
• DevOps Engineer.
• Information Security Analyst.
• IoT Developer.
• IT Project Manager.

Không phải vị trí nào cũng yêu cầu mức độ viết mã giống nhau. Business Analyst tập trung nhiều vào yêu cầu nghiệp vụ, trong khi Developer hoặc Data Engineer cần năng lực kỹ thuật sâu hơn.

Học sinh nên tìm hiểu công việc hằng ngày của từng vị trí trước khi chọn chuyên ngành.

Cơ hội và thách thức trong giai đoạn tới

Tiềm năng của thị trường CNTT Việt Nam đến từ chuyển đổi số, xuất khẩu dịch vụ và nhu cầu công nghệ trong mọi ngành. Tuy nhiên, thị trường cũng chịu tác động của kinh tế toàn cầu và sự phát triển của AI.

Các nhiệm vụ đơn giản, lặp lại có thể được tự động hóa hoặc cạnh tranh mạnh về chi phí. Nhân sự chỉ biết thực hiện theo hướng dẫn sẽ gặp nhiều áp lực hơn.

Ngược lại, kỹ sư hiểu hệ thống, biết kiểm chứng kết quả AI và có khả năng giải quyết bài toán doanh nghiệp sẽ tiếp tục có giá trị.

Những thách thức chính gồm:

• Thiếu nhân lực có kinh nghiệm.
• Khoảng cách giữa học tập và thực tế.
• Ngoại ngữ chưa đồng đều.
• Cạnh tranh nhân lực quốc tế.
• Yêu cầu bảo mật ngày càng cao.
• Công nghệ thay đổi nhanh.
• Áp lực học tập liên tục.

Xem thêm: Lộ trình thăng tiến ngành Kỹ thuật phần mềm từ Intern đến Senior

Sinh viên cần chuẩn bị gì?

Để tận dụng tiềm năng của thị trường nhân lực ngành Công nghệ thông tin Việt Nam, sinh viên cần xây dựng năng lực từ sớm:

1. Nắm chắc kiến thức lập trình nền tảng.
2. Chọn một hướng chuyên môn.
3. Thực hiện dự án có thể trình bày.
4. Xây dựng portfolio và quản lý mã nguồn.
5. Rèn tiếng Anh chuyên ngành.
6. Tham gia thực tập.
7. Học cách sử dụng AI có trách nhiệm.
8. Phát triển kỹ năng làm việc nhóm.

Nhà tuyển dụng không chỉ hỏi ứng viên biết công nghệ nào. Họ còn muốn biết ứng viên đã dùng công nghệ đó để giải quyết vấn đề gì.

Bài viết Ngành Kỹ thuật phần mềm BTEC FPT: Lộ trình 2 năm chuẩn quốc tế cung cấp thêm thông tin cho học sinh muốn tham khảo chương trình đào tạo theo hướng ứng dụng.

Lời kết

Thị trường nhân lực ngành Công nghệ thông tin Việt Nam còn nhiều dư địa phát triển nhờ chuyển đổi số, AI, Cloud, dữ liệu và nhu cầu xuất khẩu dịch vụ.

Tuy nhiên, tăng trưởng của ngành không đồng nghĩa mọi sinh viên CNTT đều dễ tìm việc. Cơ hội thuộc về người có nền tảng, dự án thực tế, ngoại ngữ và khả năng thích nghi.

Để phát huy tiềm năng ngành phần mềm Việt Nam, doanh nghiệp cần chuyển sang những công việc có giá trị cao hơn, còn kỹ sư phải phát triển từ người thực hiện nhiệm vụ thành người có thể phân tích và đề xuất giải pháp.

Câu hỏi thường gặp

Ngành CNTT Việt Nam có còn tiềm năng không?

A: Có. Chuyển đổi số, AI, Cloud, dữ liệu và bảo mật tiếp tục tạo nhu cầu công nghệ. Tuy nhiên, yêu cầu đối với chất lượng nhân sự ngày càng cao.

Xu hướng outsourcing phần mềm tại Việt Nam sẽ thay đổi thế nào?

A: Outsourcing đang chuyển từ gia công đơn giản sang tư vấn, phát triển giải pháp và cung cấp dịch vụ có giá trị cao hơn. Ngoại ngữ và hiểu biết nghiệp vụ trở nên quan trọng.

Sinh viên cần làm gì để tăng cơ hội việc làm?

A: Sinh viên nên nắm chắc nền tảng, chọn hướng chuyên môn, xây dựng dự án, rèn tiếng Anh và tham gia thực tập trước khi tốt nghiệp.